Presentaties van vorige congressen en achtergrondinformatie
Hendrik Gaublomme, Namaskara – Gepresenteerd op SOK 3 juni 2016
Burn-outsignalen herkennen en erkennen. Preventie, begeleiden, nazorg. Burn-out leren zien als een onomkeerbaar overlevingsmechanisme, in netwerk met inzet, idealisme, kwaliteit, enthousiasme, moed, grenzen, onmacht, onbegrip,… Burn-out begrijpen als één van de vier overlevingsreflexen: freeze, flight, fight, faint.
Ludo Heylen, Cego, Leuven – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Uit onderzoek van Hattie (2003) blijkt dat de resultaten van de leerlingen voor 30% bepaald worden door de leerkracht. Als je dat vergelijkt met de omgeving (ouders, buurt, familie), de klasgenoten, de schoolcultuur of de directeur is dat gigantisch veel. Een excellente leerkracht haalt tot bijna 20% meer leerresultaten bij zijn/haar leerlingen (Mc Kinsey, 2007). In deze bijdrage gaan we zoek naar wat een leerkracht excellent kan maken. Welke aspecten in het gedrag van de leerkracht maken het verschil? We staan stil bij de persoonlijkheid van de leerkracht, bij zijn/haar visie; het efficiënt feedback geven; het creëren van een open sfeer en een veilig leerklimaat; het respectvol omgaan met kinderen/jongeren en hen motiveren om hun comfortzone te verlaten; het geloof in groeikracht van kinderen/jongeren en hen laten excelleren.
Lieselot Deckers, Vlaamse Scholierenkoepel – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Feedback is een cadeautje. Het helpt je te groeien als mens en als leerkracht. Leerlingen kunnen je daar uitstekend bij helpen. De Vlaamse Scholierenkoepel ontwikkelde een aantal methodieken waarmee leerkrachten op een veilige manier feedback kunnen vragen aan hun leerlingen. Ontdek wat feedback voor jou kan betekenen, hoe je eraan begint en wanneer je welke vragen stelt.
Gilbert Deketelaere, Sint-Godelievecollege Gistel-Eernegem – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Actieonderzoek (als een vorm van praktijkonderzoek) is een soort van “groot onderhoud” wat zelfevaluatie en kwaliteitszorg van de leraar betreft. 4 stappen worden doorlopen: reflectie – onderzoek – actieplan – actie. Aan de hand van een persoonlijke onderzoeksvraag gaat de leraar op zoek naar mogelijke antwoorden. Hierbij worden diverse partijen betrokken. Kwaliteitsontwikkeling is het uiteindelijke doel. Op onze school is actieonderzoek een onderdeel van het begeleidingstraject voor nieuwe leraren.
Wim Peeters, pedagogisch begeleider Katholiek Onderwijs Vlaanderen regio Antwerpen – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Wel beschouwd komt alle drukte en zorg waar leraren dagdagelijks mee worstelen neer op de vraag: “Hoe kunnen de resultaten van zoveel mogelijk van mijn leerlingen verbeteren?” Door zichzelf vragen te stellen, door er daar één haalbare uit te kiezen, door een methode te bedenken om het/een antwoord te vinden, door verschillende soorten gegevens te verzamelen, door die te ordenen en door daar conclusies uit te trekken. Maar! De verbetering moet wel op de één of andere manier aantoonbaar zijn. De argumentatie moet wél geloofwaardig zijn. Vandaar dat het werken in een groep (een professionele leergroep wordt dat dan) een grote toegevoegde waarde heeft: als klankbord, als filter, als kritische vriend, als belanghebbende ook. In het project Linpilcare wordt er dit jaar in heel Europa met tientallen PLG gewerkt. In de presentatie komt het referentiekader (de basisprincipes) aan bod, maar wordt ook aandacht besteed aan de manier waarop dit project in Vlaanderen in de praktijk aan het lopen is.
Cyrilla van der Donk en Bas van Lanen – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Een lerende schoolorganisatie is er op gericht haar onderwijskwaliteit te borgen en waar nodig te verhogen. De school doorloopt een continu ontwikkelingsproces waarbij het onderwijsaanbod wordt geëvalueerd en verbeterd. Praktijkonderzoek kan ondersteuning bieden bij schoolontwikkeling op alle niveaus. De leidende gedachte hierbij is dat de school in het kader van haar ontwikkeling bij het doorlopen van alle stappen van de kwaliteitscirkel een onderzoeksmatige werkwijze hanteert. Praktijkonderzoek is een methodiek waarbij leren, onderzoeken en innoveren hand in hand gaan. De integratie van theorie en praktijk wordt bevorderd door bestaande inzichten te relateren aan de eigen onderwijscontext. De methodiek biedt onderwijsprofessionals handvatten om de eigen onderwijspraktijk kritisch te beschouwen en op systematische wijze ontwikkelingen in gang te zetten. Kenmerkend voor praktijkonderzoek is dat leraren, leidinggevenden en/of leraren-in-opleiding de eigen onderwijspraktijk samen met belanghebbenden onderzoeken. Het van en met elkaar leren op de werkplek wordt versterkt en er ontstaat een gevoel van gedeeld eigenaarschap bij de totstandkoming en de realisatie van het schoolbeleid. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de kwaliteitszorg ligt daarmee zowel bij het management als bij de leraren. Praktijkonderzoek kan bijdragen aan het borgen en verhogen van de onderwijskwaliteit. Aan de hand van concrete voorbeelden wordt gepresenteerd hoe de methodiek toepasbaar is op alle niveaus van de organisatie: het leren van de leerlingen, de professionalisering van de leraar, het opleiden van leraren-in-opleiding en de lerende schoolorganisatie.
Vicky Willegems, Brussels Expertisenetwerk Onderwijs en Vrije Universiteit Brussel – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Scholen dragen de verantwoordelijkheid hun onderwijs zo in te richten dat leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Hier ontstaat de vraag: hoe weet je als leerkracht dat je dagelijks handelen adequaat is voor je leerlingen? Vaak probeer je immers als leerkracht op goed gevoel het leren van je leerlingen te bevorderen. Het ontwikkelen van een onderzoekende houding bij leerkrachten gaat verder dan het louter intuïtief handelen, maar probeert tijd vrij te maken om naar je eigen handelen te kijken en acties te ondernemen die gericht zijn op onderbouwde keuzes. In het model van Onderzoekende School?! verankeren we onderzoekend handelen op een duurzame manier in partnerschappen tussen lerarenopleidingen en scholen. We merken dat wanneer leerkrachten, student-leerkrachten, lerarenopleiders en onderzoekers samenwerken en zich daarbij systematisch openstellen voor elkaar en focussen op het leren – van zichzelf, van elkaar en van de leerlingen – er plots een opening wordt gecreëerd om de klasdeuren open te zetten en samen aan de slag te gaan met vragen die misschien al jaren op een antwoord liggen te wachten.
Diane Van Hove en Ria Van Looveren, schoolbegeleiders Katholiek Onderwijs Vlaanderen regio Antwerpen – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Is ook voor jou als leraar/directie interne en externe professionalisering een belangrijke motiverende factor? Is steeds bijleren en voortdurend professionaliseren en netwerken voor jou én voor je school een belangrijke drive? Is kwaliteitsontwikkeling daarbij een must of laat je professionalisering van jezelf en van je teams aan het toeval over? Je krijgt tools, strategieën en kaders om noden op het spoor te komen en ook om een professionaliseringsparcours uit te stippelen. Je weet doordacht welk van de 4 K’s (kwaliteitscontrole,-zorg,-ontwikkeling,-cultuur) je daarbij hanteert of negeert. Je gaat behendig om met PDCA en met EFQM. (Syllabus)
Diane Van Hove en Ria Van Looveren, schoolbegeleiders Katholiek Onderwijs Vlaanderen regio Antwerpen – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Is ook voor jou als leraar/directie interne en externe professionalisering een belangrijke motiverende factor? Is steeds bijleren en voortdurend professionaliseren en netwerken voor jou én voor je school een belangrijke drive? Is kwaliteitsontwikkeling daarbij een must of laat je professionalisering van jezelf en van je teams aan het toeval over? Je krijgt tools, strategieën en kaders om noden op het spoor te komen en ook om een professionaliseringsparcours uit te stippelen. Je weet doordacht welk van de 4 K’s (kwaliteitscontrole,-zorg,-ontwikkeling,-cultuur) je daarbij hanteert of negeert. Je gaat behendig om met PDCA en met EFQM. (Presentatie)
Maarten De Beucker, Scheppersinstituut Deurne en Antwerpen – Gepresenteerd op SOK 27 november 2015
Het streven naar kwaliteit in onderwijs volgens het PCDA-denken is een nobel doel. Maar hoe breng je dit in de praktijk? Kwaliteitszorg is een vaardigheid die aan te leren is en die men – om ze goed te beheersen – op regelmatige basis moet oefenen. Gaandeweg wordt kwaliteitszorg dan een dagelijkse gewoonte, een habitude die van pas komt op de werkvloer en in het persoonlijke leven. Dit is een getuigenis van een school uit de grootstad Antwerpen. We zien hoe het PDCA-denken wordt toegepast op school-, leerkrachten- en leerlingenniveau. Hoe kan de leerkracht hierbij het verschil maken? Functionele contexten worden aangewend om kwaliteitsvolle acties op te zetten, te evalueren, bij te sturen of te borgen. Op deze manier ontstaan er nieuwe activiteiten die de schoolwerking naar een hoger niveau tillen. Uiteindelijk blijkt dat de kwaliteitsvolle aanpak via het leren in samenhang en via de VOET-werking een absolute meerwaarde betekent voor de school. Maarten De Beucker is leerkracht en VOET-coördinator aan het Scheppersinstituut Deurne en Antwerpen.