Kennis delen

Gespreid leiderschap-gedeeld leiderschap

Koen Marichal – 5 juni 2025

De leider dat zijn Wij
Bij leiderschap denken we gemakkelijk aan mensen met veel macht, die dan grootse dingen doen of moeten doen. Terwijl leiderschap vooral de wonderbaarlijke uitkomst is van een collectieve inspanning. Zeker in tijden van onder andere technologische transitie en onrust is leiderschap het werk van velen en ook dagdagelijks. Daarvan doordrongen zijn helpt niet alleen de groep vooruit maar doet ook deugd voor jezelf. In deze workshop gaan we ook met jouw leiderschap aan de slag om dit collectieve idee van leiderschap te ervaren en versterken. Leiderschap delen is meer dan wat formele afspraken maken.

Koen Marichal is 60 jaar, vader van twee zonen, West-Vlaming aangekomen in Antwerpen-Noord, psycholoog en gepassioneerd door leiderschap dat nodig is voor een wereld in transitie. Hij is oprichter en bezieler van Casa 19, docent aan onder meer Antwerp Management School, SIOO, Centrum Voor Andragogiek en Tias. Hij is auteur van referentiewerken over leiderschap, waaronder “Naar gedeeld leiderschap” (2018), “Leading from the middle” (2020), “Over leiderschap. 19 inzichten” (2022) en “De leider. Dat zijn wij”. (2024).

Participeren van medewerkers: doen of niet doen?

Daan Sorgeloos – 5 juni 2026

Drie golven van verandering: verandering leiden met impact
Verandering is in onderwijs een constante – maar niet elke verandering is van hetzelfde type. Soms gaat het om het verbeteren van wat al goed werkt, soms om het versterken van nieuwe beleidsaccenten, en steeds vaker om het meebouwen aan bredere maatschappelijke transities.
Tijdens deze keynote neemt Daan jullie mee in een herkenbare metafoor uit zijn eigen gezin om drie fundamentele veranderingsniveaus tastbaar te maken:

• Optimaliseren (eerste orde): het verfijnen en verbeteren van bestaande praktijken.
• Transformeren (tweede orde): het invoegen van nieuwe accenten en beleidskeuzes die vragen om een andere kijk en gedragen verandering.
• Bijdragen aan transities (derde orde): het overstijgen van de muren van de school en samen met partners in het bredere ecosysteem rond leerlingen bouwen aan toekomstgerichte ontwikkeling;

Elk van deze “golven” vraagt een andere aanpak en een ander soort leiderschap. Hoe herkent u welke golf speelt? Wanneer is het tijd om te sturen, te inspireren of juist los te laten? En hoe zorgt u ervoor dat leiderschap niet blijft bij informeren, maar echt beweging brengt – binnen uw school en daarbuiten?
In deze sessie ontdekt u hoe u als leider het juiste accent legt in elk type verandering.

Zo wordt uw boodschap niet alleen gehoord, maar ook gevoeld – en vooral: omgezet in actie.

Kwaliteitsvolle besluitvorming bij gedeeld leiderschap

Jef Cumps – 5 juni 2026

Slim, snel en samen beslissen

Wil je gedeeld leiderschap op school écht laten werken? Dan moet je ook aan de slag met de manier waarop beslissingen genomen worden.

In deze sessie ontdek je hoe consent besluitvorming jou en je team helpt om efficiënt gedragen besluiten te nemen.

We starten vanuit een heldere doel- of probleemstelling zodat de juiste motivatie en betrokkenheid ontstaat.

Je leert ook hoe je met consent besluitvorming de juiste mensen rond de tafel brengt om – zonder eindeloze consensusgesprekken – samen slimme en gedragen beslissingen te nemen.

Waarin de collectieve wijsheid verwerkt werd en waar medewerkers enthousiast mee aan de slag zullen gaan, omdat ze op de juiste manier gehoord en betrokken werden.

Op welke manier gespreid leiderschap onderwijskwaliteit versterkt

Brigit van Rossum – 5 juni 2026

Tijdens haar lezing neemt Brigit van Rossum je mee in de essentie van gespreid leiderschap.

Ze laat zien hoe onderwijskwaliteit begint bij de bereidheid van ieder individu om invloed te nemen en te geven. Met haar motto “zoek in de spiegel als je wilt weten wie de meeste invloed heeft op kwaliteit” nodigt ze uit tot reflectie op volgerschap als even krachtige hefboom als leiderschap.

Vanuit haar jarenlange onderzoek en publicaties over gespreid leiderschap belicht Brigit de subtiele balans tussen autonomie en gezamenlijkheid, tussen sturen en volgen.

Een inspirerende lezing over hoe echte invloed ontstaat wanneer ieder teamlid rein op zichzelf is en juist daardoor het geheel versterkt.

Wat houdt gespreid leiderschap op school in?

Stefan van Langevelde – 5 juni 2026

In zijn lezing over gespreid leiderschap laat Stefan van Langevelde zien hoe samenwerking in de school krachtiger wordt wanneer we het leiderschap van iedereen aanspreken.

Wie invloed uitoefent, kan per situatie verschillen, afhankelijk van de expertise die op dat moment nodig is.

Dit vergroot niet alleen ieders werkplezier, maar maakt de school ook innovatiever. Stefan neemt je mee in wat gespreid leiderschap is en wat je kunt doen om dit te bevorderen in jouw school.

Hoe teacher leadership leidt tot een cultuur van gespreid leiderschap

Karolien Silverans & Emma Van Malderen

Wat zijn hoekstenen van gedeeld leiderschap?

Karen Wouters – 5 juni 2026

Naarmate de samenleving en organisaties complexer geworden zijn, hapert het oude model van hiërarchie met een stabiel ‘kader’ van leidinggevenden die vooral bezig waren met dagdagelijks sturen, oplossen en controleren.

De intensiteit en complexiteit van het werk vandaag maakt dat dynamiek en samenspel vanuit complementariteit tussen vele leiders belangrijk geworden is.

Tijdens deze sessie onderzoeken we wat gedeeld leiderschap is en wat het niet is, in welke mate het zinvol kan zijn voor jouw school en waarom, welke verschillende toepassingsvormen het kan hebben. wat de randvoorwaarden voor succesvolle implementatie zijn en hoe je individuen en teams meeneemt in dit verhaal.

Hoe geef je als directeur professionele ruimte aan medewerkers?

Robert Mentink – 5 juni 2026

Werk maken van gespreid leiderschap
We willen allemaal graag dat leraren leiderschap nemen en zich eigenaar voelen van onderwijs. Maar, gespreid leiderschap is makkelijker gezegd dan gedaan! Het is dikwijls spannend om ruimte te geven aan leraren. Je bent en blijft als schoolleider toch verantwoordelijk? Bovendien: als er gedoe komt mag jij het als schoolleider alsnog oplossen. Herkenbaar? Er wat aan doen? Echt werk maken van gespreid leiderschap begint bij jezelf!
In de key note ga ik in op wat gespreid leiderschap wel en niet is en hoe je eigen beliefs (bril) over leiderschap en veranderen gespreid leiderschap saboteren of juist bevorderen.

Dr. Robert Mentink  is opgeleid als leraar en schoolleider en studeerde daarna organisatiepsychologie en cultuurwetenschappen. Hij is werkzaam geweest in diverse managementfuncties in en buiten het onderwijs. Dit heeft hij gecombineerd met docentschap bij verschillende leiderschapsopleidingen. Robert is managing partner en kernopleider bij de Thomas More Leiderschapsacademie. In 2018 verscheen van zijn hand Ontsokkeld leiderschap. Over zinvol onderwijs in onzekere tijden (Mentink, 2018). In 2023 promoveerde hij aan de Universiteit Utrecht met het proefschrift: De ‘beliefs’ van schoolleiders bij gespreid leiderschap. Over zelfbegrip van de schoolleider. Zij nieuwste boek is Werk maken van gespreid leiderschap. Hoe je als leider ruimte geeft aan professionals (Mentink, 2024).

Wijzer met de DataWijzer

Wim Verreycken, Onderwijsinspectie – Gepresenteerd op SOK 31 mei 2024

“Scholen verdrinken in informatie, maar hunkeren naar kennis.” Met de DataWijzer biedt de Vlaamse Onderwijsinspectie elke school haar eigen online dashboard, dat enerzijds actuele data ontsluit en anderzijds diverse mogelijkheden biedt om op elk moment de eigen data te positioneren ten opzichte van referentiegroepen. In deze sessie lichten we toe hoe de inspectie de DataWijzer inzet bij een deskanalyse voorafgaand aan een doorlichting en bij de intensiteitsbepaling (aantal doorlichtingsdagen en aantal inspecteurs). Maar we willen vooral stilstaan bij de mogelijkheden die de DataWijzer biedt om als school doelgericht onderwijskwaliteit te ontwikkelen en de doeltreffendheid ervan op te volgen.

Werken met een schooleigen datadashboard

Gwen Carmans, Scholengroep 26 GO! – Gepresenteerd op SOK 31 mei 2024

Zou je je een leven zonder auto kunnen voorstellen? Of een auto zonder dashboard? Of een dashboard zonder controlelampjes? Het dashboard van onze auto bezorgt ons diverse data om ons veilig op de weg te begeven. Rij je te snel, is de bandenspanning plots lager of raakt de benzine uitgeput? Het dashboard zal ons via knipperlichtjes aangeven wat er aan de hand is. Wat als we nu datadashboards zouden gebruiken om processen en onderliggende parameters te visualiseren? Met knipperlichtjes die aangeven wanneer processen niet onder controle zijn. Met datavisualisatie om processen in kaart te brengen. In deze sessie nemen we jou mee in het proces van het ontwikkelen van een schooleigen datadashboard. Van concept tot eindproduct en uitrol. Van versnipperde data tot krachtige datastromen. Van eenvoudige grafieken tot dynamische datastudio’s met power. Een datadashboard als richtinggevend kompas kan ons helpen om betere beslissingen te nemen in onze scholen om ze zo beleidsmatig te verbeteren. Of hoe de motor van onze auto omgevormd kan worden tot een turbo.