Presentaties van vorige congressen en achtergrondinformatie
Yves Demaertelaere, Broeders van Liefde – Gepresenteerd op SOK 7 juni 2019
Benieuwd of “Scholen slim organiseren” met (zelfsturende) teams écht werkt? Kunnen we door anders organiseren onze school gelukkiger maken? Het is innoveren voor meer samenwerking op school en over scholen heen (Op grote schaal scholen slim organiseren). Dit is niet louter gericht op efficiëntie, maar ook op meer professionalisme van de leerkracht. Het is een verhaal over autonomie en wendbaarheid waar flexibele trajecten kunnen georganiseerd worden zonder leerlingen overboord te zetten. Het is de school als netwerkorganisatie waar het leiderschap wordt gedeeld. Het HIVA-KULeuven heeft de voorbije jaren het proces van slimme scholen gevolgd die gekanteld zijn naar een nieuwe innovatieve structuur. In een beschrijvende studie worden de effecten van het verandertraject onderzocht en geven we de bevindingen mee evenals enkele succesfactoren voor een geslaagd traject. Positieve effecten komen niet automatisch, maar zijn het resultaat van hard werk en gedeeld leiderschap.
Tjip de Jong, adviseur, onderzoeker en schrijver – Gepresenteerd op SOK 7 juni 2019
Aan innovatieve ideeën om schoolomgevingen te verbeteren is geen gebrek vandaag de dag. Er verschijnen wekelijks meerdere boeken, artikelen, blogs, video’s en tal van twitter ideeën over hoe ons onderwijs slimmer, beter, mooier en anders kan. Innovatie is echter niet goed bestand tegen ingewikkelde taal, lange vergaderingen, projectplannen, klassieke aansturing en controle. Innovatie vraagt om een leeromgeving die uitgaat van nieuwsgierigheid, praktisch onderzoek, participatie, durven experimenteren en positieve energie. En door praktisch aan te slag te gaan, wordt het spannend. Immers het maakt belemmerende patronen, routines en bezwaren zichtbaar die remmend werken op innovatie. We zullen ook kritisch in de spiegel moeten kijken en ons de vraag stellen: in hoeverre ben ik zelf onbewust de veroorzaker van de problemen waar ik last van heb? In deze keynote legt Tjip de Jong de relatie tussen innovatie en afkicken van een verslaving. Om innovaties te laten slagen in een schoolomgeving zal het nodig zijn om onbevangen en eerlijk naar ons eigen handelingsrepertoire te kijken en afscheid te nemen van klassieke vormen van management, aansturing en coördinatie. Tjip zal verschillende haalbare routes voor innovatie verkennen en deze vanuit verschillende perspectieven belichten. Zijn adagium is: de wijsheid zit in het doen! Daarnaast zal hij meerdere voorbeelden geven uit de praktijk waar innovaties in scholen zowel succesvol waren als glansrijk ten onder gingen.
Hilde Van Dyck, COCD vzw, Paper Plane Pilots, Farm of Inspiration – Gepresenteerd op SOK 7 juni 2019
Om innovatief denken te stimuleren en creatieve denktechnieken te gebruiken, is het essentieel om te weten wanneer creativiteit wel en wanneer niet de ruimte krijgt. Welke mindset is hier voor nodig, hoe werkt een creatief proces en welke omkadering is nodig om dit te bevorderen, zijn enkele vragen waarop je tijdens deze sessie antwoorden zal krijgen.
Jessica Mesman, Universiteit Maastricht – Gepresenteerd op SOK 7 juni 2019
Aandacht voor de reeds bestaande kracht, kwaliteit en competentie van leerkrachten is belangrijk voor onderwijsontwikkeling. Immers, we kunnen ook leren van zaken die goed gaan. In deze presentatie wordt u een “exnovatief” perspectief aangereikt. Exnovatie is datgene wat reeds aanwezig is op de voorgrond plaatsen om de praktijk te verbeteren. Hierbij ligt de focus niet op iets nieuws, maar op hetgeen er al is; niet op het uitzonderlijke, maar juist op het gewone, de dagelijkse gang van zaken op de werkvloer; niet op wat opvalt, maar juist op wat meestal wegvalt… maar er wel degelijk toe doet! Via een interactieve bespreking krijgen deelnemers inzicht en praktische handreikingen aangereikt zodat zij in hun eigen organisatie de kwaliteitszorg via het goede, het gewone en het hier en nu kunnen benaderen.
Hans Begeer, BMC Consultancy – Gepresenteerd op SOK 7 december 2018
Zelforganisatie in het onderwijs, hoe doe je dat? Wat komt daarbij kijken? De ervaring leert dat cocreatie een goede benadering vormt op weg naar zelforganisatie. Aan de hand van enkele cases en een concrete oefening wordt tijdens deze workshop kennis gemaakt met de 6 principes van cocreatie. We passen die toe op interne kwaliteitszorg. We behandelen enkele kernbegrippen van zelforganisatie. We gaan in op zelfleiderschap, zelfsturende teams en een collectieve ambitie voor zelforganisatie.
Tijmen Bolk, B&T, Nederland – Gepresenteerd op SOK 7 december 2018
Het kan niet anders dan dat veel scholen vooruit willen, dromen en mooie ambities hebben. En dat ze die vertalen naar een strategie. Hoe mooi zou het zijn als het kwaliteitsmanagement binnen de school werkelijk bijdraagt aan het realiseren van deze strategie! De praktijk van kwaliteitsmanagement is vaak echter anders. Er zijn meer associaties met bureaucratie en administratie, dan met passie en energie. In zijn boek ‘De geest uit de fles, van bureaucratie naar bezieling’ pleit Tijmen Bolk voor het verbreden van kwaliteitsmanagement van controle naar ook ontwikkeling en innovatie, en geeft hiervoor 8 werkzame principes. In deze sessie passeren deze principes de revue, gelardeerd met voorbeelden. Je wordt uitgedaagd de principes te vertalen naar je eigen strategie, zodat je geïnspireerd naar huis gaat om op een andere wijze met strategie en kwaliteitsmanagement om te gaan.
Bas van den Berg, Aat van der Harst, Cocky Fortuin, BACH, maatschap voor dialogisch, verhalend en verbeeldend leren, Utrecht – Gepresenteerd op SOK 7 december 2018
Wat verstaan we onder kwaliteit? Kwaliteit kun je benaderen vanuit een rationeel-instrumenteel perspectief. Dat perspectief is waardevol, maar vertelt niet het hele verhaal. Kwaliteit heeft ook een ervaringsgerichte en meer waardegeladen kant. Die kant brengt ons bij een kernvraag als: “wat is goed onderwijs?” Wat is echt van waarde? Kun je door ervaringen zinvol onderwijs ontwikkelen? Wat verstaan wij onder identiteit? De vraag naar echte kwaliteit in het onderwijs is verbonden met de vraag naar de geleefde cultuur in een school, en daarmee naar identiteit. Want identiteit is in haar kern niet statisch maar dynamisch. Een doorgaande dialoog over praktijkervaringen in leren en onderwijzen is voorwaarde voor een optimale identiteitsontwikkeling in de school. Identiteit als kwaliteit komt tot leven in verhalen Identiteit komt tot leven als leerlingen, leraren en leidinggevenden elkaar verhalen gaan vertellen over zaken die er echt toe doen: bij het samen leren in de klas, in je professionele werk als leraar en in je rol als leidinggevende aan zinvol onderwijs.
Bas van den Berg, Aat van der Harst, Cocky Fortuin, BACH, maatschap voor dialogisch, verhalend en verbeeldend leren, Utrecht – Meegegeven op SOK 7 december 2018
Wat verstaan we onder kwaliteit? Kwaliteit kun je benaderen vanuit een rationeel-instrumenteel perspectief. Dat perspectief is waardevol, maar vertelt niet het hele verhaal. Kwaliteit heeft ook een ervaringsgerichte en meer waardegeladen kant. Die kant brengt ons bij een kernvraag als: “wat is goed onderwijs?” Wat is echt van waarde? Kun je door ervaringen zinvol onderwijs ontwikkelen? Wat verstaan wij onder identiteit? De vraag naar echte kwaliteit in het onderwijs is verbonden met de vraag naar de geleefde cultuur in een school, en daarmee naar identiteit. Want identiteit is in haar kern niet statisch maar dynamisch. Een doorgaande dialoog over praktijkervaringen in leren en onderwijzen is voorwaarde voor een optimale identiteitsontwikkeling in de school. Identiteit als kwaliteit komt tot leven in verhalen Identiteit komt tot leven als leerlingen, leraren en leidinggevenden elkaar verhalen gaan vertellen over zaken die er echt toe doen: bij het samen leren in de klas, in je professionele werk als leraar en in je rol als leidinggevende aan zinvol onderwijs.
Hans Crampe, AZ Delta – Gepresenteerd op SOK 7 december 2018
Stel je voor! Meer dan 2 miljard artikels en boeken zijn verschenen over leidinggeven en management. Soms zijn ze tegenstrijdig of moeilijk vertaalbaar naar je eigen werkvloer. Toch razen we door. Managementtrends volgen elkaar in razend tempo op. Vandaag wordt verteld dat je je organisatie LEAN moet maken. Maar is dit wel zo en wat betekent dit concreet? De enerverende zoektocht naar een projector die niet op de afgesproken plaats is opgeborgen, vier handtekeningen nodig hebben voor een simpele aanvraag, bergruimtes volstouwen met spullen die nooit meer gebruikt worden,… Allemaal handelingen in je schoolorganisatie die energie en tijd opslorpen maar geen enkele toegevoegde waarde hebben. Pure verspilling dus. LEAN reikt een aantal oplossingen aan zodat je je maximaal kan toeleggen op je kerntaken en verantwoordelijkheden. Maar er zijn ook valkuilen. Tijdens deze presentatie leer je na een duik in de managementliteratuur de LEAN-principes en de valkuilen kennen in een heldere taal, verrijkt met veel voorbeelden.
Diane Van Hove, Katholiek Onderwijs Vlaanderen – Meegegeven op SOK 7 december 2018
Op welke manier het beleidsvoerend vermogen van vakgroepen in kaart brengen en versterken? Denk aan de vakgroepwerking op jouw school of aan de werking van de vakgroep(en) waar jij als leraar deel van uitmaakt. Hoe tevreden ben je over de doeltreffendheid van deze werking? En hangt je tevredenheid over wat er gerealiseerd wordt misschien samen met de mate waarin de leraren onderling vlot weten te communiceren; zich ondersteund voelen en samenwerken; hun activiteiten op elkaar weten af te stemmen… M.a.w. hangt de mate van je tevredenheid samen met het beleidsvoerend vermogen van de groep(en)? In deze werkwinkel verdiepen we ons in de dragers van beleidsvoerend vermogen om de doeltreffendheid van de vakgroepwerking beter te kunnen begrijpen en na te streven. We bekijken met welke materialen we naar het beleidsvoerend vermogen van de vakgroep kunnen peilen en welke initiatieven we kunnen nemen om het beleidsvoerend vermogen van de groep te versterken.